Obstrüktif Uyku Apne Sendromu

Obstrüktif Uyku Apne Sendromu (OUAS) en sık karşılaşılan uyku ilişkili solunum bozukluğudur. Her iki cinste tüm ırk/etnik gruplarda, her yaş ve sosyoekonomik düzeyde görülebilir.  Toplumlarda yapılan çalışmalarında OUAS sıklığı kadınlarda %2,1-4,5 erkeklerde ise %3,1-4,5 aralığında bulunmuştur.

Horlama Nedir?

Uykuda nefes almanın kısmi olarak engellenmesi ile ağız boşluğunun arka kısmı ve yutak bölgesinde oluşan gürültülü titreşime ilişkin sestir. Toplumda yaygın görülür. Erişkinlerin %20’sinin, 40 yaş üzeri erkeklerin %60’ında bildirilmiştir. Doktora sıklıkla horlama şikayeti ile başvurulur.

Horlama Sebepleri

• Bademciklerin büyük olması, geniz eti, burun kemiğinde eğrilik, çene yapısı bozuklukları
• Obezite (kilo), alkol alımı, ilaç kullanımı, aşırı yorgunluk,
• Erkek cinsiyet, ileri yaş, hipotiroidizm (Guatr), akromegali gibi nedenler sayılabilir.

Apne Nedir?

Gece uyku sırasında solunumun bir süre durmasıdır, 10-45 saniye arasında sürebilir. Genelde hastaların eşleri tarafından fark edilir. Hasta o sırada uyanırsa nefes alamama veya boğulma hissi tarif edebilir.

OUAS Belirtileri

Gece uyku sırasında tekrarlayan apne-hipopne atakları nedeni ile uyku bölünmeleri yaşadığı için ertesi gün uyku ihtiyacı hisseder ve uykulu olabilir. Bu durum kişilerin motor aktivitelerini olumsuz etkilenir, öğrenme becerileri zayıflar, refleks davranışları ve dikkati azalır. Ciddi iş ve trafik kazalarına sebep olabilir.

Gece uyku sırasında yaşanan apne ve oksijen seviyesinde düşme nedeniyle gece boğulma hissi ile uyanabilirler. Kalbinde çarpıntı ve ritim bozukluğu yaşayabilirler. 

Ayrıca OUAS’lu kişilerde apne sonucu gece oksijen düşmesi ile birlikte beyin kan akımı bozulabilir, kan basıncı yükselir (Tansiyonu yükselebilir), yetersiz uyku, baş ağrısı ve yorgunluk hissine neden olur. 

Tekrarlayan apne, oksijen düşüklüğü, uyku bölünmeleri, karar verme yeteneğinde azalma, hafızada zayıflık, unutkanlık, karakter ve kişilik değişikliği, zihinsel yorgunluk gibi belirtilere neden olur.

Hastalar bazen gece boğulma hissi ile veya gürültülü ses çıkararak panik halde uyanabilirler.

Hastanın baş ve boyun bölgesinde terleme, bazı hastalarda kıyafetini ıslatacak düzeyde olabilir.

Ağız kuruluğu ve sabah yorgun uyanma sık görülür.

Fizik Muayene

Hastalar Nöroloji, Kulak Burun Boğaz, göğüs hastalıkları ve çene cerrahisi ile birlikte ortak değerlendirilir.

Uyku hastalarının çoğu obez, kısa ve kalın boyunlu olgulardır, ancak %40’a yakını normal kilodadır.

Boğaz bakısından büyük ve ödemli uvula, geniş tabanlı tonsiller, artmış mukozal katlantılar, uzun ve gevşek yumuşak damak, düşük palatal ark, büyük dil, nazal septum deviasyonu olabilir.

OUAS’ın klinik sonuçları

Asfiksi

• Hipoksi (oksijen düşmesi)
• Hiperkapni (karbondioksit yükselmesi)
• Asidoz
• Azalmış libido, empotans
• Polisitemi (kan fazlalığı)
• Damar hastalıkları, kalp beyin…
• Hipertansiyon
• Pulmoner Hipertansiyon
• Kardiyak aritmi (Atriyal Fibrilasyon) ani ölüm
• Tekrarlayan uyanıklık reaksiyonları

Tekrarlayan Uyku Bölünmesi

• Zihinsel performans bozukluğu
• Otonom sinir sistemi aktivasyonu
• Hipotalamohipofizer testiküler fonksiyon kaybı
• Eritropoez
• Aterogenez, ateroskleroz
• Sistemik vazokonstrüksiyon
• Pulmoner vazokonstrüksiyon
• Bradikardi, kardiyak iskemi, kalp krizi

Tanı Yöntemleri

OUAS tanısında altın standart Polisomnografi (PSG)’dir.

Tedavi

• Diyet, Egzersiz.
• Ağır yemeklerden ve alkolden kaçınmalı.
• Sırtüstü yatmak yerine yan yatmak, yatak başını 15-20 cm yükseltmek.
• CPAP (sürekli pozitif hava yolu basıncı)’dır. Sabit basınç, iki seviyeli pozitif hava basıncı, otomatik pozitif hava basıncı, spontane zamanlı modül, hacim garantili basınç desteği gibi cihaz modu seçenekleri vardır.
• Ağız içi cihazlar hafif olgularda ve CPAP kullanmak istemeyenlere seçenek olarak sunulabilir
• Bazı hastalara cerrahi anatomik olarak uygun, hafif ve orta olgulara önerilir. Başarı şansı düşüktür.