Hemoptizi (Kanlı Balgam) Nedir? Neden Olur?

Hemoptizi (Kanlı Balgam) Nedir?

Öksürürken balgamla birlikte kan gelmesi, hastaların doğal olarak endişe ettiği bir durumdur. Tıpta hemoptizi olarak adlandırılan bu tablo, kanın alt solunum yollarından kaynaklanarak öksürükle ağızdan çıkarılmasıdır.

Kan bazen yalnızca balgam içerisinde birkaç çizgi şeklinde görülürken, daha fazla miktarda veya pıhtılı olarak da gelebilir. Hemoptizi her zaman ciddi bir hastalık anlamına gelmez. Solunum yolu enfeksiyonları gibi sık görülen nedenlerin yanı sıra bronşektazi, tüberküloz, akciğer kanseri ve bazı akciğer damar hastalıkları da hemoptiziye yol açabilir.

Bu nedenle kanlı balgamın miktarı kadar, hastanın yaşı, sigara öyküsü, eşlik eden hastalıkları ve kanamanın tekrarlayıp tekrarlamadığı da önemlidir.

Hemoptizinin Nedenleri Nelerdir?

Solunum Yolu Enfeksiyonları

Bronşit ve zatürre gibi enfeksiyonlar hemoptizinin sık görülen nedenleri arasındadır. Özellikle uzun süren ve şiddetli öksürük, solunum yollarındaki küçük damarların tahriş olmasına bağlı olarak balgamda kan görülmesine neden olabilir.

Enfeksiyon tedavi edildiğinde kanama da çoğunlukla düzelir. Bununla birlikte kanamanın devam etmesi veya tekrarlaması hâlinde başka nedenlerin araştırılması gerekir.

Bronşektazi

Bronşektazi, bronşların kalıcı olarak genişlemesi ve yapısının bozulmasıyla seyreden kronik bir akciğer hastalığıdır. Bu hastalarda kronik balgam, tekrarlayan akciğer enfeksiyonları ve hemoptizi görülebilir.

Özellikle daha önce bronşektazi tanısı bulunan kişilerde tekrarlayan kanlı balgam sık karşılaşılan bir bulgudur.

Tüberküloz

Tüberküloz da hemoptiziye neden olabilir. Uzun süren öksürük, gece terlemesi, kilo kaybı, ateş ve halsizlik gibi şikâyetlere kanlı balgamın eşlik etmesi durumunda tüberküloz açısından değerlendirme yapılmalıdır.

Daha önce geçirilmiş tüberküloza bağlı akciğer hasarı ve yapısal değişiklikler de ilerleyen yıllarda hemoptiziye yol açabilir.

Akciğer Kanseri

Hemoptizi, akciğer kanserinin ilk belirtilerinden biri olabilir. Özellikle sigara içen veya geçmişte uzun süre sigara kullanmış kişilerde yeni başlayan ve açıklanamayan kanlı balgam önemsenmelidir.

Burada altı çizilmesi gereken nokta, hemoptizinin tek başına akciğer kanseri anlamına gelmediğidir. Ancak özellikle risk faktörleri bulunan hastalarda kanamanın nedeni mutlaka araştırılmalıdır.

Diğer Nedenler

Pulmoner emboli, bazı kalp hastalıkları, kanama bozuklukları ve kan sulandırıcı ilaçların kullanımı da hemoptizi ile ilişkili olabilir.

Özellikle ani başlayan nefes darlığı ve göğüs ağrısına kanlı balgam eşlik ediyorsa pulmoner emboli olasılığı göz önünde bulundurulmalıdır.

Kanlı Balgam Ne Zaman Tehlikelidir?

Hemoptizinin şiddeti hastadan hastaya değişebilir. Balgam içerisinde birkaç çizgi şeklinde kan görülmesi ile devam eden yoğun bir kanama aynı klinik tablo değildir.

Ancak hemoptizide yalnızca kan kaybı değil, kanın hava yollarını doldurarak solunumu bozması da önemlidir. Bu nedenle kanamanın miktarından bağımsız olarak nefes darlığı gelişmesi, oksijenlenmenin bozulması veya hastanın genel durumunun etkilenmesi acil değerlendirme gerektirir.

Aşağıdaki durumlarda acil servise başvurulmalıdır:

• Fazla miktarda veya durmayan kanama.
• Nefes darlığı.
• Göğüs ağrısı.
• Baş dönmesi veya bayılma.
• Büyük pıhtılar gelmesi.
• Kanamanın kısa aralıklarla tekrarlaması.
• Kan sulandırıcı ilaç kullanırken hemoptizi gelişmesi.
• Ani nefes darlığı ve göğüs ağrısıyla birlikte kanlı balgam görülmesi.

Hemoptizi Nasıl Tedavi Edilir?

Tedavi, hemoptiziye yol açan nedene göre planlanır.

Enfeksiyonlarda uygun tedavi uygulanırken, bronşektazide altta yatan akciğer hastalığının kontrolü ve enfeksiyonların tedavisi önemlidir. Pulmoner emboli, akciğer kanseri veya damar kaynaklı kanamalarda ise nedene yönelik farklı tedavi yöntemleri uygulanır.

Ciddi kanamalarda öncelik hava yolunun güvenliğini sağlamak ve kanamayı kontrol etmektir. Bu amaçla bronkoskopi uygulanabilir. Kanamanın kaynağı uygun hastalarda bronşiyal arter embolizasyonu ile girişimsel olarak kontrol altına alınabilir. Daha nadir durumlarda cerrahi tedavi de gündeme gelebilir.

Kanlı Balgam Gördüğümde Ne Yapmalıyım?

Balgamda küçük miktarda kan görülmesi her zaman ciddi bir hastalık olduğu anlamına gelmez. Ancak özellikle ilk kez ortaya çıkan, tekrarlayan veya nedeni açıklanamayan hemoptizi ihmal edilmemelidir.

Sigara öyküsü olan, bilinen akciğer hastalığı bulunan veya kan sulandırıcı ilaç kullanan kişilerde daha dikkatli değerlendirme gerekir.

Kanama fazla miktardaysa, devam ediyorsa veya nefes darlığı, göğüs ağrısı, baş dönmesi gibi belirtiler eşlik ediyorsa acil tıbbi yardım alınmalıdır.

Kısacası hemoptizi bir hastalık değil, araştırılması gereken bir belirtidir. Önemli olan kanamanın miktarını değerlendirmek kadar, nedenini doğru şekilde ortaya koymaktır.

Bu yazı genel bilgilendirme amacıyla hazırlanmıştır. Hemoptizi veya kanlı balgam şikâyeti bulunan kişilerin, klinik durumlarına göre Göğüs Hastalıkları uzmanı tarafından değerlendirilmesi gerekebilir.